Goździkowiec to jedna z najstarszych przypraw. W starożytności osiągał ceny wyższe od złota. Członkowie chińskiej, starożytnej dynastii Han żuli goździki, by odświeżyć oddech. Oprócz wykorzystania w kuchni, goździkowiec ma całą gamę zastosowań w lecznictwie – począwszy od bycia środkiem na ból zęba, skończywszy na chorobach dróg oddechowych. Warto wiedzieć, że surowiec im starszy i bardziej zmielony, tym mniej zawiera związków czynnych. Jak sprawdzić jakość goździków? Do naczynia z wodą należy wsypać łyżeczkę surowca. Dobrej jakości goździki będą unosić się na wodzie w pozycji pionowej, a złej – opadną lub będą pływać poziomo.
Surowce
Olejek goździkowy – Caryophylli aetheroleum
Kwiat goździkowca – Caryophylli flos
Skład chemiczny
Głównym składnikiem olejku goździkowego jest eugenol. Ponadto występuje w nim beta-kariofilen i izoeugenol.1 Kwiaty goździkowca zawierają duże ilości (nawet do 20%) olejku eterycznego, a także garbniki i flawonoidy.2
Działanie
Goździkowiec wykazuje działanie:
- miejscowo znieczulające, przeciwbólowe i przeciwzapalne (działanie to potwierdzono na zwierzętach, odpowiada za nie przede wszystkim eugenol),3
- gastroprotekcyjne i przeciwwrzodowe (badania przeprowadzone na zwierzętach),4
- przeciwpłytkowe (w badaniach in vitro),5
- przeciwgrzybicze (w badaniach in vitro),6 przeciwbakteryjne (w badaniach in vitro),7 przeciwwirusowe (w badaniach na zwierzętach wykazano działanie przeciw wirusowi Herpes simplex).8
Zastosowanie poparte wynikami badań klinicznych
Brakuje badań klinicznych, które potwierdzałyby skuteczność i bezpieczeństwo stosowania kwiatu goździkowca.
Zastosowanie jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny
Kwiat goździkowca może być stosowany w leczeniu takich dolegliwości jak:
- dyspepsja,
- wzdęcia,
- biegunka.5
Zastosowanie w medycynie ludowej
W medycynie ludowej goździkowiec jest stosowany na takie schorzenia jak: infekcje dróg oddechowych, ból zęba, ból głowy.
Interakcje
Mogą wystąpić interakcje olejku goździkowego z lekami, takimi jak:
- leki przeciwpłytkowe – działanie przeciwpłytkowe olejku goździkowego może zwiększać ryzyko krwawienia, jeśli jest przyjmowany z lekami z tej kategorii.
Goździk może spowodować fałszywy wzrost poziomu fenytoiny.
Jeśli wyciągi z kwiatu goździkowca lub olejek goździkowy są stosowane miejscowo, nie powinno dojść do interakcji z lekami, niemniej jednak wykazano, że goździki hamują metabolizm za pośrednictwem CYP3A4 i CYP2D6, ale znaczenie kliniczne nie zostało jeszcze ustalone.9
Bezpieczeństwo stosowania
Odnotowano wystąpienie alergii skórnych po zastosowaniu olejku goździkowego, a także podrażnienie błoń śluzowych. W przypadku podania doustnego olejku może dojść do depresji układu nerwowego i drgawek.10
Według monografii EMA, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w czasie ciąży i laktacji, nie zaleca się przyjmowania surowca kobietom w tym okresie. Ostrożność powinny zachować osoby nadwrażliwe na balsam peruwiański.5
Przykładowe preparaty
Goździkowiec korzenny nie jest dostępny w preparatach pojedynczych na rynku polskim. Leki złożone zawierające olejek z goździkowca korzennego to:
- Aromatol i Amol – koncentrat do sporządzania roztworu (do stosowania do nacierań w bólach i przeziębieniach, do płukania jamy ustnej i gardła, jako roztwór doustny w niestrawności i w postaci inhalacji w zapaleniach górnych dróg oddechowych).
- Melisana Klosterfrau – koncentrat do sporządzania roztworu (do stosowania do nacierań w bólach i przeziębieniach, do płukania jamy ustnej i gardła, jako roztwór doustny w niestrawności i w postaci inhalacji w zapaleniach górnych dróg oddechowych).
- Olbas Oil – płyn do inhalacji (do stosowania zewnętrznie w przeziębieniu z katarem, pomocniczo w chorobach zatok przynosowych, na skórę w bólach reumatycznych i mięśniowych).
- Salviasept – płyn do sporządzania roztworu do płukania jamy ustnej i gardła (do stosowania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła).
Zobacz też:
Piśmiennictwo
- Braun L, Cohen M: Herbs and natural supplements vol.2. An Evidence-Based Guide. Elsevier, 2015. ⬏
- DerMarderosian A i Beutler JA [red]: The Review of Natural Products. Facts & Comparisons, 2014. ⬏
- Kamkar AM et al.: Analgesic effect of the aqueous and ethanolic extracts of clove. Avicenna J Phytomed, 2013. ⬏
- Santin JR et al.: Gastroprotective activity of the essential oil of Sygyzium aromaticum and its major component eugenol in different animal models. Naunyn-Schmied Arch Pharmacol, 2011. ⬏
- EMA: Assessment report on Syzygium aromaticum (L.) Merill et L.M. Perry, flos and Syzygium aromaticum (L.) Merill et L.M. Perry, floris aetheroleum, 2011. ⬏⬏⬏
- Arora DS, Kaur J: Antimicrobial activity of spices. Int J Antimicrob Agents, 1999. ⬏
- Saini A et al.: Induction of resistance to respiratory tract infection with Klebsiella pneumoniae in mice fed on a diet supplemented with tulsi (Ocimum sanctum) and clove (Syzgium aromaticum) oils. J Microbiol Immunol Infect, 2009. ⬏
- Kurokawa M et al.: Purification and characterization of eugeniin as an anti-herpesvirus compound from Geum japonicum and Syzygium aromaticum. J Pharmacol Exp Ther, 1998. ⬏
- Usia T et al.: CYP3A4 and CYP2D6 inhibitory activities of Indonesian medicinal plants. Phytomedicine, 2006. ⬏
- Kamatou GP et al.: Eugenol – From the remote Maluku Island to the international market place: a review of a remarkable molecule. Molecule, 2012. ⬏
