Loperamid jest opioidowym lekiem przeciwbiegunkowym dostępnym w postaci tabletek, tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (ODT) i kapsułek twardych w dawce 2 mg.
Loperamid – Komu można polecać?
Loperamid możemy polecić w objawowym leczeniu pacjentowi w wieku powyżej 6. r.ż., który:
- skarży się na wodnistą ostrą lub przewlekłą biegunkę bez towarzyszącej gorączki lub z niewielką gorączką,
- doświadcza epizodu ostrej biegunki związanej ze zdiagnozowanym przez lekarza zespołem jelita drażliwego (IBS) – od 18. roku życia (Patrz: “Leki stosowane w leczeniu zespołu jelita drażliwego (IBS)”.),
- wyjeżdża do kraju o niższym standardzie sanitarno-higienicznym z uwagi na ryzyko wystąpienia biegunki podróżnych,
- ma wytworzoną przetokę jelita krętego w celu zmniejszenia liczby i objętości stolców oraz zwiększenia ich konsystencji.
Nie rekomendujemy polecania loperamidu chorym z objawami wysokiej gorączki lub krwistej biegunki, które mogą wskazywać na infekcję bakteryjną, ponieważ farmakologiczne zwolnienie perystaltyki przewodu pokarmowego wydłuża czas trwania choroby (chyba że równocześnie stosowany jest skuteczny lek przeciwbakteryjny).1,2
Loperamid – Jak stosować?
Sposób przyjmowania loperamidu w zależności od wskazania zestawiono w tabeli poniżej.3,4
| Wskazanie | Dawka początkowa dla dorosłych i dzieci od 12 r.ż. | Dawka początkowa dla dzieci od 6 r.ż. | Leczenie podtrzymujące | Dawka maksymalna dla dorosłych i dzieci od 12 r.ż. | Dawka maksymalna dla dzieci od 6 r.ż. |
|---|---|---|---|---|---|
| Ostra biegunka | 2 tabl. (4 mg) | 1 tabl. (2 mg) | 1 tabl. (2 mg) po każdym luźnym stolcu | 8 tabl. (16 mg)/dobę | 3 tabl./20 kg mc./dobę |
| Przewlekła biegunka | 2 tabl. (4 mg)/dobę | 1 tabl. (2 mg)/dobę | Modyfikacja dawki początkowej do uzyskania 1-2 normalnych stolców na dobę | 8 tabl. (16 mg)/dobę | 3 tabl./20 kg mc./dobę |
| Ostre epizody biegunki związane z IBS | 2 tabl. (4 mg)/dobę od 18 r.ż. | - | 1 tabl. (2 mg) po każdym luźnym stolcu | 6 tabl. (12 mg)/dobę od 18 r.ż. | - |
| Wytworzona przetoka jelita krętego | 2 tabl. (4 mg) | 1 tabl. (2 mg) | Modyfikacja dawki początkowej do uzyskania 1-2 normalnych stolców na dobę | 8 tabl. (16 mg)/dobę | 3 tabl./20 kg mc./dobę |
Loperamid – Jak działa?
Loperamid wiąże się z obwodowymi receptorami opioidowymi jelita cienkiego, hamując perystaltykę jelit, ograniczając wydzielanie płynów i elektrolitów do światła przewodu pokarmowego i zwiększając napięcie zwieracza odbytu, w wyniku czego skutecznie zmniejsza częstość i liczbę wypróżnień.5,6 Początek działania loperamidu występuje w ciągu 1 godziny od przyjęcia.
Loperamid – Na co uważać?
Loperamid nie powinien być stosowany w sytuacjach, gdy należy unikać spowolnienia perystaltyki jelit, w szczególności w niedrożności jelit i zaparciach. Jest przeciwwskazany u chorych z wzdęciem brzucha oraz z ostrym zapaleniem jelita grubego.
Nie rekomendujemy polecania loperamidu w biegunce spowodowanej stosowaniem antybiotyków o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego z towarzyszącym bólem brzucha i gorączką, ponieważ może to wskazywać na zakażenie Clostridioides difficile i rozwój rzekomobłoniastego zapalenia jelit.1
Według producenta stosowanie loperamidu w czasie karmienia piersią jest niezalecane, jednak biorąc pod uwagę fakt, że przenika do pokarmu w niewielkim, nieistotnym stopniu oraz brak doniesień o szkodliwym wpływie na karmione dzieci, można go uznać za zgodnego z karmieniem piersią.7
Loperamid – Na jakie interakcje zwracać uwagę?
Przyjęcie loperamidu w pojedynczej dawce 4 mg oraz itrakonazolu znacząco zwiększa biodostępność loperamidu, bez wystąpienia istotnych klinicznie efektów ubocznych ze strony centralnego układu nerwowego, jednak zachowamy ostrożność w sytuacji podania wielokrotnych dawek loperamidu jednocześnie z itrakonazolem i zwrócimy uwagę na działania niepożądane takie jak senność.8
Loperamid stosowany w dawkach znacznie większych niż zalecane w związku z leczeniem przewlekłej biegunki, nadużywaniem w celach rekreacyjnych lub samoleczeniem odstawienia opioidów może powodować zespół długiego QT i balet serca (torsades de pointes).9,10,11 (Patrz: “Zespół długiego QT i torsade de pointes (TdP). Jakie leki zwiększają ryzyko?”.)
Loperamid – Dodatkowe informacje
W Polsce loperamid dostępny jest na rynku w dawce 2 mg w preparatach zestawionych poniżej:
| Kat. | Preparat | Postać | Opakowanie | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| OTC | Imodium Instant | odt | 6 i 12 tabl. | od 6 r.ż. |
| OTC | Laremid | tabl. | 10 i 20 tabl. | od 6 r.ż. |
| OTC | Lopacut | tabl. | 10 tabl. | od 12 r.ż. |
| OTC | Loperamid Dr. Max | kaps. twarde | 10 kaps. | od 6 r.ż. |
| OTC | Loperamid WZF | tabl. | 10 tabl. | od 6 r.ż. |
| Rp | Loperamid WZF | tabl. | 15 i 30 tabl. | od 6 r.ż. |
| OTC | Stoperan | kaps. twarde | 8 i 18 kaps. | od 6 r.ż. |
Podstawą leczenia biegunki jest doustna terapia nawadniająca (DTN), dlatego wydając z apteki loperamid, polecimy pacjentowi preparat nawadniający lub spożywanie dużej ilości płynów i dostarczenie elektrolitów.
Według producenta loperamid może być stosowany u dzieci od 6 r.ż., jednak zagraniczne wytyczne rekomendują niepodawania leków przeciwbiegunkowych w ostrej biegunce dzieciom poniżej 18 r.ż.12
Gotowe do wydruku ulotki dla pacjentów zamieszczono w osobnych artykułach:
- (Patrz: “Biegunka: co może polecić farmaceuta? [edukacja pacjenta]”.)
- (Patrz: “Biegunka podróżnych – jak jej uniknąć? [edukacja pacjenta]”.)
Piśmiennictwo
- Gajewski P [red]: Interna Szczeklika. Kraków, 2018. wyd. 9. ⬏⬏
- LaRocque R et al.: Approach to the adult with acute diarrhea in resource-rich settings. UpToDate 2019. pełny tekst [aktualizacja 14.06.2019] ⬏
- ChPL Imodium Instant ⬏
- ChPL Loperamid Dr.Max ⬏
- Bergström T et al.: Symptomatic treatment of acute infectious diarrhoea: loperamide versus placebo in a double-blind trial. J Infect. 1986. abstrakt ⬏
- Riddle MS et al.: Effect of adjunctive loperamide in combination with antibiotics on treatment outcomes in traveler’s diarrhea: a systematic review and meta-analysis. Clin Infect Dis. 2008. abstrakt ⬏
- Hale TW: Hale’s Medications & Mothers’ Milk 2019. Springer Publishing Company, 2019. ⬏
- Preston CL: Stockley’s Drug Interactions. Wydanie 11. Pharmaceutical Press, London 2016. ⬏
- Spinner HL et al.: Ventricular tachycardia associated with high-dose chronic loperamide use. Pharmacotherapy. 2015. abstrakt ⬏
- Upadhyay A et al.: Loperamide Induced Life Threatening Ventricular Arrhythmia. Case Rep Cardiol. 2016. pełny tekst ⬏
- Eggleston W et al.: Notes from the Field: Cardiac Dysrhythmias After Loperamide Abuse – New York, 2008-2016. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2016. pełny tekst ⬏
- Shane AL et al.: 2017 Infectious Diseases Society of America Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Infectious Diarrhea. Clinical Infectious Diseases, Volume 65, Issue 12, 2017. pełny tekst ⬏
